HARİTANIN TANIMI

HARİTANIN TANIMI

Harita, yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün matematiksel yöntemlerle istenilen ölçeğe göre küçültülerek, özel işaretlerle bir düzlem üzerine çizilmiş örneğidir.
Haritaya çizilecek bilgiler genel olarak deniz, göl, akarsu, dağ, tepe mağara vb. doğal şekillerle; yol, baraj, sulama kanalı, çit, duvar, bina vb. yapay tesislerdir. Bunların dışında coğrafi koordinat ağı genelde haritalarda gösterilmektedir. Doğal ve insan eliyle yapılmış ayrıntılar; özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilir.
Haritası yapılan yeryüzü parçasının üzerindeki her şey, okunabilirliliğini de sağlamak suretiyle gerçek şekil ve yönü ile orantılı olarak küçültülüp gösterilebilseydi en ideal harita gerçekleşmiş olurdu. Ancak 1:250 000 ölçekli haritada yaklaşık 4 x 4 mm' lik küçük bir kareye 1 km² lik bir yeryüzü parçasındaki gerekli bütün bilgilerin sığdırılması gerektiği düşünülürse, böyle bir haritanın yapımının mümkün olmadığı açıkça görülecektir.
Bir harita, arazi üzerindeki bütün ayrıntıları göstermez. Arazide önemli görünen ya da istenilen bilgiler haritaya geçirilir. İstenmeyen bilgiler ihmal edilebileceği gibi, önemli görünen bilgiler daha belirgin olarak haritada gösterilebilir (köprü, tren yolu, karayolu, çeşme vb.).
Bir haritada gösterilecek bilgiler o haritanın ölçeğine ve yapılış amacına bağlıdır. 1: 25 000 ölçekli bir haritada gösterilen arazi bilgileri, aynı sıklık ve birimde 1:100 000 ölçekli bir haritada gösterilmez. 1:100 000 ölçekli haritada, 1:25 000 ölçekli haritada bulunan bilgilerin genel çizgilerle gösterilmesi zorunludur. Bu ayıklama işlemi yapılırken haritanın gerçek araziye uyumu ve haritanın okunaklığının bozulmaması gerekir.


HARİTANIN ÖNEMİ

Harita; yeryüzü şekillerinin, yerleşim yerlerinin, yolların vb. detayların yatay ve düşey konumları ile aralarındaki mesafeler ve bitki örtüsü hakkında hemen ve ayrıntılı bilgi sağlar. Harita aynı zamanda arazi yapısındaki değişiklikleri ve doğal yeryüzü şekillerinin yüksekliklerini gösterir. Ayrıca kadastrol haritalar mülkiyet unsurlarını gösterirler. Harita, Silahlı Kuvvetlerin harekatı için güven sağlayacak, onların stratejik, taktik ve lojistik faaliyetleri için yapacakları planların uygulanabilirliğini artıracaktır.
Birliklerin ve bir çok malzemenin zamanında ve yerinde kullanılmak üzere ulaştırılması, yığınağı ve malzemenin depolanması ancak haritanın varlığı ile mümkün olabilir.
Herhangi bir harekat için başlıca ihtiyaçlardan birinin yeterli harita ikmali olduğu çok açıktır. Öte yandan, harita kullanan kimseler bunlardan nasıl yararlanacağını iyi bilmelidirler. Haritalar gerektiği şekilde değerlendirilmezlerse en iyi haritalar bile değersiz hale gelebilir.


HARİTA KULLANMADA DİKKAT EDİLECEK HUSULAR

1. Haritaların kullanılmasında dikkat edilecek ilk husus haritaların usulüne uygun katlanmasıdır. Haritaların kolayca taşınabilmesi ve tamamen açılmasına gerek kalmadan kullanılmasını mümkün kılacak şekilde ve yeterli büyüklükte katlanması gerekir. Harita katlama işi bittikten sonra korunması için bir muhafazaya konulmalı ve katlama yerinin arkası takviye edilmelidir.

2. Haritalar kağıt üzerinde olduğu için su geçirmez bir paket, çanta, zarf içinde veya kolayca çıkartılıp kullanılabilecek bir yerde muhafaza edilmelidir.

3. Harita kullanılırken; daha uzun süre kullanılacağı için üzerinde çizgi ve şekiller kolayca silinebilecek şekilde hafifçe çizilmeli, silindiğinde aşınma ve örselenme gibi izler kalmamasına özen gösterilmelidir. Tüm bunlara rağmen harita yıpranacak diye kullanmaktan kaçınılmamalıdır. Herhangi bir sebeple harita kenarlarının kesilmesi mecburiyeti doğarsa, grid bilgileri, manyetik sapma açı değerleri veya grid değerleri ve diğer değerler gibi sonradan gerekebilecek kenar bilgilerinin hepsi dikkatlice kaydedilmelidir.

4. Birden fazla haritanın birleştirilmesinde şekil, yazı ve çizgilerin üzerine gelecek şekilde bant kullanmak uygun değildir. Kitabeler ve kitabe dışı bilgilerden itibaren katlanarak, gerektiğinde çıkarılması kolay olan ve çıkarırken yıpratmayan toplu iğneler ile birleştirilmelidir.


HARİTA VE SAYISAL COĞRAFİ ÜRÜNLERİN İKMALİ

1. BASILI HARİTALAR:

Harita Genel Komutanlığınca üretimi tamamlanan basılı (çizgisel) haritalara birliklerce duyulan ihtiyaçlar, birliklerin harita kuvvelerine göre karşılanır. Bu kapsamda birliklerce ilgili kuvvet komutanlıklarına yapılan talepler; kuvvet komutanlıklarının incelemesinden sonra, düzenlenen tertip emirleri doğrultusunda, kuvvetlerin Özel İkmal Yönergeleri uyarınca, kendi Ana Depo Komutanlıklarından karşılanır.

2. PLASTİK KABARTMA HARİTALAR:

Harita Genel Komutanlığınca özel olarak ve sınırlı sayıda üretilen Hizmete Özel ve daha üst seviyede gizlilik derecesine sahip Plastik Kabartma Haritalar, birliklerin ilgili kuvvet komutanlıklarına yapacakları talebe göre, kuvvet komutanlıklarınca düzenlenen tertip emirleri doğrultusunda, bedeli mukabilinde, Harita Genel Komutanlığından temin edilir.

3. SAYISAL HARİTALAR:

Bu ürünler, birliklerin İhtiyacı doğrultusunda kuvvet komutanlıklarınca düzenlenen tertip emirlerine göre Harita Genel Komutanlığınca karşılanır.

İSTEK: Birliklerin ikmal subayları veya astsubayları, harita ikmali ile ilgili saymanlıklardan, harita ve dokümanları "Dağıtım Belgesi" ile alırlar ve birliğin ünitelerine "El Senedi" ile verirler. Birliklerde harita isteği için "İstek Belgesi" kullanılır. Harita ve harita bilgisi dokümanlarının depolardan birlik saymanlıklarına veya depolardan depolara gönderilmesi için saymanlıklar arasında "Gönderme Belgesi" kullanılır. Böylece "Gönderme Belgesi" malı gönderen (Harita ve dokümanı gönderen) saymanlık için gider (masraf) belgesi, malı alan saymanlık için de gelir (irat) belgesidir.

HARİTA İSTEKLERİ, TEDARİK VE KAYIT SİLME: Üretici kurumlarca (Harita Genel Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı) belirli bir plan dahilinde üretimi yapılan haritaların istek, tedarik ve kayıt silme işlemleri; "MY 45-3 Türk Silahlı Kuvvetleri Harita ve Askeri Coğrafya Belgeleri İkmal Yönergesi" doğrultusunda, kuvvet komutanlıklarınca hazırlanan Özel İkmal Yönergelerinde ayrıntılı olarak belirtilen şekilde yapılır.


1. Gizlilik derecesi olsun veya olmasın, bütün haritalar güvenlik bakımından doküman olarak kabul edilmeli ve özen ile korunup kullanılmalıdırlar. Eğer harita, yetkisiz bir personelin eline geçerse, ilgi alanlarımız veya planlarımız hakkında, düşmana bilgi vermek suretiyle, askeri harekâtı kolayca tehlikeye sokabilir. Üzerinde kıtalarımızın mevzilerinin veya harekatının işaretlendiği haritalar daha da tehlikelidirler. Harita üzerindeki işaretler silinmiş olsa bile, kalan izlerden bazı bilgiler elde etmek mümkündür. HARİTALAR YETKİSİZ PERSONELİN ELİNE GEÇMEMESİ GEREKEN DOKÜMANLARDIR.

2. İhtiyaç duyulmayan haritalar ilgili makama mutlaka teslim edilmelidirler. Eğer haritanın düşman eline geçme tehlikesi varsa, o harita yok edilmelidir. En iyi yok etme metodu ise haritayı yakıp küllerini dağıtmaktır. Şayet yakma imkânı yoksa, harita çok küçük parçalara ayrılmalı ve geniş bir alana yayılmalıdır. Mümkünse, küçük parçalara ayırma, kağıt kırpma makinesi ile yapılmalıdır.

3. Dünyanın bazı bölgelerine ait haritaların dağıtım ve kullanılması tahdide tabi olup özel işlem görürler. Bunlar anlaşmalarla diğer bir ülkenin haritasını yapmak, kullanmak, fakat bu ülkenin izni olmaksızın üçüncü bir ülkeye vermemek ana prensibine dayanır.

4. Silahlı Kuvvetlerin elindeki her cins ve ölçekteki harita ve dokümanlar hizmet dışında kullanılamaz.

5. Sivil sektöre, harita ve harita bilgileri "Bakanlıklar, Devlet Teşekkülleri, Üniversitelerle, Özel Müessese ve Şahısların Harita ve Harita Bilgilerini Temin ve Kullanma Yönetmeliği" esaslarına göre verilir.

6. Gizlilik derecesi taşıyan harita, hava fotoğrafı ve harita bilgileri bir yerden diğer bir yere sorumlu dairelerce görevlendirilen kuryeler vasıtasıyla veya gizli evrak postalama usullerine uyularak gönderilir.

7. Gizlilik derecesi taşıyan harita, hava fotoğrafı ve harita bilgilerinin bir yerden diğer bir yere toplu halde gönderilmeleri, kurşun mühürlü vagonlarla veya yeteri kadar muhafızla korunan emniyetli araçlarla yapılır.

8. Gizlilik dereceli harita, doküman ve harita bilgilerini her ne sebeple olursa olsun kaybedenlerle, görevli ve yetkili olmayan kişilere verenler, yetkisiz olarak teksir, fotokopi ve kopya edenler ve bilgileri başkasına verenler hakkında Türk Ceza Kanununun 132 ve 133' ncü As. Ceza Kanununun 121' nci maddeleri uygulanır.